Gara mersinli kekse döküntüsü bäbeklerde duş gelýän we ýüzünde we bedeninde gök, gyrmyzy ýa-da gara tegmiller görnüşinde ýüze çykýan döküntüdir. Bu gyzylja ýa-da başga bir kesel sebäpli bolup biler.
"Çernika maffin döküntüsü" - bu göwreli gyzylja bilen kesellän çagalarda döllenýän we dogabitdi gyzylja sindromy diýlip atlandyrylýan döküntüdir.
"Çernika maffini döküntüsü" termini 1960-njy ýyllarda ulanylyp başlandy. Şol döwürde köp çagalar göwreli wagty gyzylja bilen keselleýärler.
Göwreli wagty gyzylja bilen kesellän çagalarda bu kesel deride kiçi, gyrmyzy, çişmege meňzeş tegmillere meňzeş häsiýetli döküntüleri döredýär. Döküntü daşky görnüşi boýunça çernika keklerine meňzeýär.
Gyzyljadan başga-da, başga-da birnäçe infeksiýalar we saglyk meseleleri hem çernika keksi döküntüsine sebäp bolup biler.
Çagada çernika keksi döküntüsü ýa-da başga bir döküntü görnüşi ýüze çyksa, ene-ata ýa-da howandar lukman bilen gürleşmelidir.
Irsy gyzylja sindromy (IRS) — bu göwreli aýalyň göwrelilik döwründe gyzylja bilen kesellän halatynda dölüň göwrelilik döwründen geçýän infeksiýadyr. Bu ýagdaý göwreli aýalyň göwrelilik döwründe gyzylja bilen kesellän halatynda ýüze çykyp biler.
Gyzylja infeksiýasy göwreliligiň birinji üç aýlygynda ýa-da 12 hepdesinde dogulmadyk çaga üçin has howplydyr.
Eger adam şu döwürde gyzylja bilen kesellese, bu olaryň çagalarynda ösüşde yza galmak, dogabitdi ýürek keselleri we katarakta ýaly agyr dogluş kemçiliklerine sebäp bolup biler. 20 hepdeden soň bu kynçylyklaryň töwekgelçiligi azaldy.
ABŞ-da gyzylja ýokançlygy seýrek duş gelýär. 2004-nji ýylda edilen sanjym keseli ýok etdi. Şeýle-de bolsa, daşary ýurtlardan getirilýän gyzylja ýokançlyklary halkara syýahatlar sebäpli ýüze çykyp bilýär.
Gyzylja — döküntü döredýän wirus infeksiýasydyr. Döküntü adatça ilki ýüzde peýda bolýar, soňra bedeniň beýleki böleklerine ýaýraýar.
Göwresinde gyzylja bilen kesellän çagalarda döküntüler çernika keklerine meňzeş kiçijik gök reňkli düwünçekler görnüşinde peýda bolup biler.
Bu termin 1960-njy ýyllarda gyzyljanyň alamatlaryny suratlandyrmak üçin dörän bolmagy mümkin bolsa-da, beýleki ýagdaýlar hem çernika keksi döküntüsine sebäp bolup biler. Bu aşakdakylary öz içine alýar:
Şonuň üçin, eger çagada döküntü dörese, ene-ata ýa-da idegçi çagany barlap, başga mümkin sebäpleri aradan aýyrmalydyr.
Täze alamatlar peýda bolsa ýa-da bar bolan alamatlar dowam etse ýa-da ýaramazlaşsa, ene-atalar ýa-da idegçiler lukmana ýene-de ýüz tutmalydyrlar.
Uly ýaşly çagalarda we ulularda gyzylja döküntüsü ýüzde başlap, bedeniň beýleki böleklerine ýaýraýan gyzyl, gülgüne ýa-da garaňky döküntü görnüşinde peýda bolup biler. Eger gyzylja şübhelenilse, lukmana görünmeli.
Ýakynda çaga dogran ýa-da göwreli bolan we gyzylja infeksiýasyna şübhelenýän adamlar hem lukmana görünmelidirler. Olar hassany, çagany ýa-da ikisini hem gyzylja ýa-da başga esasy keseller üçin barlamagy maslahat berip bilerler.
Şeýle-de bolsa, gyzylja bilen kesellänleriň 25-50% -inde infeksiýanyň alamatlary ýüze çykmazlygy mümkin. Alamatlar bolmasa-da, adam gyzylja bilen keselläp biler.
Gyzylja howa arkaly geçýär, ýagny ol adamdan adama howa damjalary arkaly üsgürmek we asgyrmak arkaly ýokuşýar.
Şeýle-de bolsa, göwreli aýallar wirusy öz dünýä inmedik çagalaryna hem geçirip, dogabitdi gyzylja keselini döredip bilerler. Gyzylja bilen doglan çagalar doglandan soň 1 ýyllap ýokançly hasaplanýar.
Eger bir adamda gyzylja bar bolsa, ol öz dostlaryna, maşgalasyna, mekdebine we iş ýerine habarlaşyp, başgalara gyzyljanyň bardygyny habar bermeli.
Çagalarda gyzylja ýüze çykanda, lukmanlar adatça dynç almagy we köp suwuklyk içmegi maslahat berýärler. Bejerginiň maksady alamatlary ýeňilleşdirmekdir.
Infeksiýa adatça 5-10 günüň içinde öz-özünden geçip gidýär. Çagalar döküntü peýda bolandan soň 7 günüň dowamynda beýleki çagalar bilen aragatnaşykdan gaça durmalydyrlar.
KRS bejerip bolmaýan dogabitdi anomaliýalara sebäp bolup biler. Saglygy goraýyş işgäri çagalarda dogabitdi anomaliýalary bejermek boýunça maslahat berip biler.
Çagaňyzyň çilekli maffin döküntüsiniň başga bir esasy sebäbi bolsa, lukmanyňyz sebäbine baglylykda bejergini maslahat berer.
Birleşen Ştatlarda bu infeksiýa garşy waksinasiýa derejesi ýokary bolany üçin gyzylja keseliniň ýokuşmagy mümkin däl. Şeýle-de bolsa, eger adam waksinasiýa edilmedik bolsa, daşary ýurtlara syýahat edýän mahaly hem wirusa ýolugyp biler.
Gyzylja alamatlary, adatça, çagalarda we ulularda ýeňil bolýar. Gyzylja döküntüsü takmynan 5-10 günüň içinde ýitip gitmeli.
Şeýle-de bolsa, gyzylja göwreliligiň birinji üç aýlygynda çaga üçin howplydyr. Eger adam şu döwürde gyzylja bilen kesellese, bu çaganyň dogulma kemçiliklerine, ölü çaga dogluşyna ýa-da düşük bolmagyna sebäp bolup biler.
Eger KRS-li çagalar dogabitdi anomaliýalar bilen dogulsa, ene-atalara ýa-da idegçilere ömürboýy goldaw gerek bolup biler.
Gyzylja keseliniň töwekgelçiligini azaltmak üçin aýal göwrelilikden öň sanjym almaly we gyzyja keseliniň henizem bar bolan ýerlerine daşary ýurtlara gitmekden gaça durmaly.
Gyzylja keseliniň öňüni almagyň iň gowy usuly gyzamyk, parotit we gyzylja garşy sanjym (MMR) almakdyr. Adam sanjym barada lukman bilen maslahatlaşmaly.
Eger çagalar daşary ýurtlara syýahat etseler, olar 12 aýlyk bolmazdan öň MMR sanjymyny alyp bilerler, ýöne gaýdyp gelenlerinde hem adaty tertipde sanjymyň iki dozasyny almalydyrlar.
Ene-atalar ýa-da howandarlar waksinasiýa edilmedik çagalary gyzylja bilen ýokançlanan adamlardan ýokançlyk başlanandan soň azyndan 7 günüň dowamynda daşda saklamalydyrlar.
Siziň alamatlaryňyzy we lukmançylyk taryhyňyzy gözden geçirenden soň, lukmanyňyz fiziki barlag geçirip biler. Käbir ýagdaýlarda, olar çagalarda dogabitdi gyzyljany anyklamak üçin özboluşly çernika keksi döküntüsini ulanyp bilerler.
Eger şeýle bolmasa, gyzyljanyň bardygyna şübhelenmeýän bolsa, gyzylja ýa-da döküntiniň başga mümkin sebäplerini barlamak üçin gan analizlerini tabşyryp bilerler.
Uly ýaşly çagalarda we ulularda gyzylja döküntüsi dürli görnüşde bolup biler. Eger ýüzde gyzyl, gülgüne ýa-da gara döküntü peýda bolup, bedene ýaýrasa, lukmana ýüz tutmaly. Lukman döküntüleri barlap, diagnoz goýup biler.
“Çernika maffin döküntüsü” termini ilkinji gezek 1960-njy ýyllarda dogabitdi gyzylja sindromy sebäpli dörän döküntünü suratlandyrmak üçin ulanylypdyr. KRS bäbeklerde göwreli aýal gyzyljany göwresinde çagasyna geçirende ýüze çykýar.
Waksina Birleşen Ştatlarda gyzylja keselini ýok edýär, ýöne sanjym edilmedik adamlar, adatça, daşary ýurtlara syýahat edýänlerinde gyzylja keselini alyp bilýärler.
Birleşen Ştatlarda çagalar MMR sanjymynyň iki dozasyny alýarlar. Eger çagalar sanjym edilmese, gyzylja bilen kesellän adam bilen aragatnaşyk arkaly gyzylja bilen keselläp bilerler.
Döküntü adatça bir hepde içinde öz-özünden ýitip gidýär. Adam döküntü peýda bolandan soň 7 güne çenli ýokanç bolup biler.
Gyzylja ýa-da gyzylja, adatça üsgürmek arkaly adamdan adama geçýän wirus infeksiýasydyr. Bu makalada biz alamatlara, diagnozlara serederis...
Eger göwrelilik döwründe adam gyzylja bilen kesellese, bu göwrelilikde dogluş kemçiliklerine sebäp bolup biler. Gyzylja üçin nähili barlagdan geçmelidigi barada has giňişleýin maglumat alyň...
Gyzylja howa arkaly geçýän wirusdyr, ýagny ol üsgürmek we asgyrmak arkaly ýaýrap bilýär. Göwreli aýallar ony çagasyna hem geçirip bilýärler. Bu ýerde has giňişleýin maglumat alyň…